syndrom jot

Kukiz na wojnie

2009-08-31T02:48:00.000-07:00

Polecam na 1 września!

Nawróceni...

2009-08-05T07:57:00.000-07:00

Wydaje się, że wybór papieża Polaka i jego pierwsza pielgrzymka do Ojczyzny nadszarpnęły liczebność, lojalność i wydajność sieci agenturalnej Służby Bezpieczeństwa.
Jednostki organizacyjne stołecznej SB, które zajmowały się „operacyjnym zabezpieczaniem” szkół, instytucji oświatowych i wyższych uczelni[1], nie zauważyły konklawe i inauguracji pontyfikatu Jana Pawła II. Dopiero przed czerwcową pielgrzymką można było dostrzec pierwsze symptomy zjawiska, któremu jesień 1980 r. nada większą skalę: część agentury zaczęła wypowiadać posłuszeństwo, próbując zerwać więzi zależności.
W październiku 1978 r. dwaj funkcjonariusze SB zameldowali o pozyskaniu do współpracy dwu osobowych źródeł informacji, uplasowanych w VI Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Reytana oraz na Wydziale Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego. Z TW „Zebra SB zakończyła współpracę już w czerwcu 1979 r. W tym samym czasie wygasła też współpraca z TW „Arnold”. Jak do tego doszło?
Liceum Reytana wyróżniało się wówczas wysokim poziomem nauczania oraz największą liczbą nauczycieli i absolwentów prześladowanych przez SB. W 1977 r. bezpieka rozpracowywała co najmniej sześcioro nauczycieli[2]. Niepokornych odsuwano od nauczania lub przenoszono do innych szkół. Także WMIM UW wyróżniał się nie tylko tradycyjnie wysokim poziomem nauczania i badań, ale też dużą liczbą rozpracowywanych przez SB studentów i pracowników. Niepokornym utrudniano kontynuowanie pracy naukowej i studiowanie[3].

Co się stało z TW „Arnold” [4]?

Młodszy inspektor Krzysztof Widłaszewski[5] meldował 3 października 1978 r. o zwerbowaniu „na zasadzie współodpowiedzialności obywatelskiej” jednego z najsławniejszych nauczycieli niepokornego liceum. Jerzy Ratajczyk[6] został zarejestrowany 5 października pod numerem ewidencyjnym 23532 jako tajny współpracownik o pseudonimie „Arnold”. Służba Bezpieczeństwa oczekiwała, że będzie on przekazywał istotne informacje na temat „zjawisk i osób zatrudnionych w szkolnictwie ponadpodstawowym […], a głównie VI LO im. T. Reytana” oraz działającej przy tym liceum drużyny harcerskiej (1 WDH, tzw. Czarnej Jedynki).
Pół roku wcześniej, 24 kwietnia 1978 r. Ratajczyk własnoręcznie napisał i podpisał zobowiązanie do „zachowania tajemnicy treści rozmów i kontaktów” z funkcjonariuszem SB, a 10 maja potwierdził „wolę współdziałania na rzecz całkowitej normalizacji w Reytanie”. Tylko w maju doszło do trzech spotkań Ratajczyka z funkcjonariuszem SB. Spotkania odbywały się w kawiarniach.
O „nawiązanie kontaktu w wypadku spotkania się” z Ireneuszem Gugulskim[7] [funkcjonariusz poprosił Ratajczyka 10 maja. Ten 31 maja poinformował, że dwukrotnie próbował skontaktować się z kolegą – usuniętym rok wcześniej z Reytana za podpisanie petycji w obronie prześladowanych z Ursusa i Radomia – lecz nie zastał go w domu.
O tym, co się dzieje w szkole Ratajczyk informował Widłaszewskiego 10 i 24 maja, niektórych faktów (znanych funkcjonariuszowi z innego źródła) nie potwierdzał, inne bagatelizował. Charakteryzował rozpracowywane przez SB nauczycielki, Annę Modrzejewską i Stefanię Światłowską, sugerując – nie zawsze zgodnie z prawdą – że zaabsorbowane własnymi sprawami, nie udzielają się społecznie. Podkreślił też, że Antoni Gugulski[8] – uczeń II klasy, w której Ratajczyk uczył fizyki, i syn prześladowanego kolegi – „w szkole zachowuje się poprawnie”. Zaznaczył, że nie uczestniczył w Radzie Pedagogicznej, podczas której omawiano nieprawomyślne wypracowanie maturzysty Macieja Rayzachera[9]. Notatkę służbową z drugiego z opisywanych spotkań Widłaszewski zakończył wnioskiem o zarejestrowanie Ratajczyka jako tajnego współpracownika, lecz przełożony polecił mu poczekać z tym do nowego roku szkolnego.
Ratajczyk 3 października powiedział Widłaszewskiemu, że „uczył swego czasu Onyszkiewicza[10] i Ludwika Dorna”[11] i „jest zorientowany”, iż obaj „prowadzą działalność antysocjalistyczną” (przełożeni polecili „rozpytać” Ratajczyka na ten temat, lecz w źródłach brak informacji, czy do tego doszło). Ratajczyk wspomniał też o trzecim wychowanku VI LO – Jerzym Wiśniewskim[12]. Najszerzej, nie skąpiąc szczegółów osobistych, charakteryzował swojego serdecznego kolegę, Ireneusza Gugulskiego, który – jak powiedział Widłaszewskiemu – „ma żal do nauczycieli VI LO, że pogodzili się z jego odejściem”. Notatkę służbową z tego spotkania Widłaszewski zakończył wnioskiem o zarejestrowanie Ratajczyka jako TW, a oceniając „operacyjne możliwości kandydata” wskazał na jego „bezpośredni kontakt z osobami będącymi w zainteresowaniu SB, pracującymi aktualnie, bądź w przeszłości w VI LO”. Tym razem przełożeni zaakceptowali wniosek, a gdy sześć dni później Widłaszewski rozpoczął dziewięciomiesięczny kurs podyplomowy, prowadzenie Ratajczyka przejął młodszy inspektor ppor. Stefan Ciepliński[13]. Zobowiązania do współpracy Ratajczyk nigdy nie podpisał, pieniędzy ani prezentów od SB nie otrzymywał.
Przełożony Cieplińskiego, kpt. Jerzy Gralak[14], 1 kwietnia 1980 r. zażądał od podwładnego wyjaśnienia kilku istotnych kwestii. Dlaczego „od czerwca[15] 1979 r. z tw. ps. »Arnold« nie odbywano spotkań”? Dlaczego, skoro „Arnold” niechętnie informował, „nie uwidaczniano tego faktu w omówieniach notatek informacyjnych”? Dlaczego podczas spotkań wykazywano zbyt małą aktywność[16], choć – skoro „tyle spraw dzieje się w Reytanie – jest chyba o czym rozmawiać”? Wyjaśnieniu tych kwestii posłużyło ostatnie znane spotkanie funkcjonariuszy SB z „Arnoldem”, do którego doszło 26 czerwca 1980 r.
Gralak i Ciepliński czekali na „Arnolda” w kawiarni „Parana”[17]. Ratajczyk przyszedł w samo południe, jak zawsze bardzo punktualnie. Nie wykazał zdenerwowania obecnością nieznanego mu Gralaka[18]. Oświadczył, że „nie zamierza uchylać się od odbywania spotkań”, że zawsze jest osiągalny telefonicznie i że gdyby Ciepliński umawiał spotkania, „na pewno by na nie przybywał”. Rozmowa trwała półtorej godziny. „Arnold” mówił ogólniki, a wypytywany o szczegóły kręcił, kłamał lub zasłaniał się niewiedzą. Gdy funkcjonariusze wytykali mu, że „mija się z prawdą”, nie peszył się, lecz uparcie podtrzymywał swoją wersję. Z własnej inicjatywy pozytywnie opiniował „osoby znane z prowadzenia wrogiej działalności” i oceniał, że „kłopotom z władzami”, jakie mają m.in. Gugulski i Modrzejewska i Alicja Teliga, winne są wyłącznie ich trudne charaktery lub intrygi plotkarzy. Na koniec oświadczył, że „jest praktykującym katolikiem, a do wszelkiej władzy (w tym również do władz oświatowych) odnosi się generalnie z niechęcią”. W tej sytuacji kontynuowanie współpracy z „Arnoldem”, który „wydaje się być zainteresowany w naświetleniu nam w fałszywym świetle sytuacji w ochranianym przez nas obiekcie”, Gralak uznał za niecelowe. I tak też się stało.
W ostatniej charakterystyce „Arnolda” Ciepliński napisał 7 sierpnia 1980 r. dwie, tylko na pozór niezgodne ze sobą, opinie na temat wartości operacyjnej przekazywanych przez niego informacji: „wykorzystywany był w powyżej [!] trzech sprawach ewidencji operacyjnej”, ale przekazywał informacje „nie posiadające wartości operacyjnej” i „w fałszywym świetle przedstawiał sytuację” w VI LO.
Trudno dziś ocenić, co w tym niechlubnym epizodzie było efektem ludzkiej słabości znakomitego pedagoga, a co – jego wiary w możliwość prowadzenia z SB skutecznej gry w swoiście rozumianej obronie zagrożonej szkoły oraz prześladowanej przez SB młodzieży i kolegów. Trudno też ustalić motywy, które skłoniły go do uwikłania się we współpracę z SB. Łatwiej zrozumieć, co pomogło mu tę współpracę zerwać. Do Polski przybył 2 czerwca Jan Paweł II.
Osobowe źródło informacji „Barbara”[19] 14 czerwca 1979 r. poinformowało ppor. Cieplińskiego, że w okresie pielgrzymki papieża frekwencja na lekcjach była w VI LO bardzo niska, a rekord pobiły klasy Ratajczyka, Modrzejewskiej, Marii Napiórkowskiej i przebywającej na urlopie macierzyńskim Elżbiety Gajewskiej, z których „nie było obecnego ani jednego ucznia”.

/.../

Opowiedziane tu przypadki „Arnolda” i „Zebry” pokazują, że w latach siedemdziesiątych można było zerwać współpracę z SB, choć nie było to łatwe dla osób, które już raz okazały swą słabość – godząc się na zwerbowanie. Zrywaniu współpracy sprzyjały jednak silne impulsy zewnętrzne, takimi zaś były w 1979 r. papieska pielgrzymka, a w 1980 – powstanie „Solidarności”.
Zakończenia obu historii: „Arnolda” i „Zebry”, choć na szczęście nie są unikatami, nie są bynajmniej typowe. Ogromna większość znanych mi dokumentów SB z okresu październik 1978 r. – czerwiec 1979 r. przedstawia bowiem obraz odmienny: systematycznej i często skutecznej pracy funkcjonariuszy Wydziału III stołecznej SB. Agentura informuje i kwituje otrzymane pieniądze. Funkcjonariusze werbują, szkolą i „zadaniują” osobowe źródła informacji oraz planują ich pracę, a potem meldują przełożonym o uzyskanych rezultatach. Zwierzchnicy kontrolują efekty tych działań i celowość wydatkowania funduszy operacyjnych. Ot, dni jak co dzień, mimo że w tym samym czasie kard. Karol Wojtyła został papieżem, a potem przyjechał do Polski, gdzie modlił się, by Duch Święty odmienił oblicze tej ziemi.
#Tekst powstał w ramach programów badawczych „Organa bezpieczeństwa PRL wobec VI LO im. T. Reytana i 1. WDH im. Romualda Traugutta…” oraz „Organa bezpieczeństwa PRL wobec Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW” (drugi temat
[1] Sekcja V Wydziału III oraz Sekcja II Wydziału III (III-1) Komendy Stołecznej Milicji Obywatelskiej (Stołecznego Urzędu Spraw Wewnętrznych).
[2] Na początku 1977 r. SB zaczęła rozpracowywać polonistkę Annę Modrzejewską (SOR krypt. „Plastyk”), rusycystkę Annę Sosin (SOR „Anna”) i emerytowaną łacinniczkę Stefanię Światłowską (SOR „Panna”). Sprawdzała też emerytowaną nauczycielkę historii Ewę Ostrowską, a w ramach wcześniej założonych spraw rozpracowywała m.in. nauczyciela historii Wojciecha Fałkowskiego i polonistę Ireneusza Gugulskiego.
[3] Pięcioro studentów WMIM, pięcioro socjologów i czworo fizyków wymienia „Wykaz studentów UW zaangażowanych w organizowaniu akcji petycyjnej”, przesłany 15 czerwca 1978 r. przez wiceministra spraw wewnętrznych gen. Bogusława Stachurę (1927–2008) do ministra nauki, szkolnictwa wyższego i techniki gen. Sylwestra Kaliskiego (1925–1978). Był to jeden z licznych podobnych wykazów, opracowywanych w SB i przesyłanych przez MSW do MNSzWiT w ramach prowadzonej od 1975 r. do co najmniej 1979 r. operacji utrudniania życia opozycjonistom i ich dzieciom, szerzej znanej jako „zaostrzanie dyscypliny studiów”, a przez Stachurę nazwanej „opracowywaniem wykazów kandydatów na NIE”. (IPN 0296/205, t.5.)
[4] Źródło: Mf 001121/2663 (IPN BU III–3–561–997/06), mikrofilm teczki osobowej i teczki pracy TW „Arnold”.
[5] Krzysztof Widłaszewski (ur. 1947), w SB od 1977; od 9 października 1978 r. do 16 czerwca 1979 r. słuchacz Studium Podyplomowego Akademii Spraw Wewnętrznych; od 1979 r. werbował osobowe źródła informacji w wyższych uczelniach Warszawy; od 1986 r. kierownik sekcji w Wydziale III, od roku 1990 w Wydziale Dochodzeniowo-Śledczym stołecznej policji. (IPN 01256/247)
[6] Jerzy Ratajczyk (1929–2006), w latach 1956–1995 nauczyciel fizyki w VI LO, jeden z najlepszych i najpopularniejszych nauczycieli tej szkoły, wychowawca laureatów olimpiad przedmiotowych, wielokrotnie nagradzany przez władze oświatowe za osiągnięcia zawodowe.
[7] Ireneusz Gugulski (1935–1990), w latach 1959–1990 nauczyciel polonista w VI LO, jeden z najlepszych i najpopularniejszych nauczycieli tej szkoły, wychowawca laureatów olimpiad przedmiotowych; w latach 1981–1982 internowany z powodu „antysocjalistycznego inspirowania młodzieży”; w latach 1968–1969, 1977–1981 i 1983–1989 przenoszony przez władze do innych szkół; w latach 1971–1989 rozpracowywany w ramach spraw o krypt. „Harcerz” (nr ewid. 16190; protokół o komisyjnym zniszczeniu akt sporządzono w styczniu 1990 r.).
[8] Absolwent VI LO, harcerz 1 WDH, lekarz.
[9] Absolwent VI LO, aktor, działacz NSZZ „Solidarność”.
[10] Zapewne mowa o Wojciechu Onyszkiewiczu, absolwencie VI LO, harcerzu 1WDH, członku KSS KOR, historyku (absolwentem VI LO był także Janusz Onyszkiewicz, matematyk, himalaista, polityk).
[11] Absolwent VI LO, harcerz 1 WDH, socjolog, współpracownik KOR, polityk.
[12] Absolwent VI LO, harcerz 1 WDH, matematyk.
[13] Stefan Ciepliński (ur. 1949), w SB od 1977 r., werbował osobowe źródła informacji w szkołach ponadpodstawowych Warszawy; w 1983 r. dyscyplinarnie wydalony z SB za to, że we wrześniu 1982 r. potrącił po pijanemu ze skutkiem śmiertelnym mężczyznę idącego poboczem szosy. (IPN 0942/564, t.1,2).
[14] Jerzy Gralak – w późniejszym okresie m.in. naczelnik Wydziału III (1982–1983) i szef ochrony kandydata na prezydenta RP Stanisława Tymińskiego w 1990 r.
[15] W notatce służbowej z 27 czerwca 1980 r. kpt. Gralak sprecyzował, że nie spotykano się z „Arnoldem” od 18 czerwca 1979 r. W aktach TW „Arnold” brak innych informacji na temat spotkań odbywanych po 4 października 1978 r., a przed 25 czerwca 1980 r., w szczególności na temat spotkania w dniu 18 czerwca 1979 r.
[16] W ocenie kpt. Gralaka z 27 czerwca 1980 r., „było to rażące w szczególności wobec tego, że TW „Arnold” tkwi w środowisku LO im. Reytana, którego operacyjne zabezpieczenie jest jednym z podstawowych obowiązków Sekcji V Wydziału III KSMO”.
[17] Na rogu ul. Marszałkowskiej i ul. Sadowej (obecnie ul. Ks. Skorupki).
[18] Być może jednak znał jego rysopis od Gugulskiego, w którego mieszkaniu w maju 1977 r. Gralak kierował wielogodzinnym przeszukaniem.
[19] KO „Barbara” (personalia nieustalone); w drugiej połowie lat siedemdziesiątych wydajne osobowe źródło informacji operacyjnych z VI LO.

Fragment artykułu Marcina Gugulskiego z Biuletynu IPN nr 7, lipiec 2009

wylacz system 09

2009-06-08T09:33:00.001-07:00

System dziala. Coraz sprawniej eliminuje niepodporzadkowane elementy.
Trzy czwarte obywateli nie akceptuje narzuconych regul. To dluga
tradycja. Rzeczpospolita ma sens, gdy istnieja reguly umozliwiajace
uczestnictwo wszystkim - nie tylko elitom. Ordynacja, ktora pozbawia
mandatow politykow, ktorzy dostaja poparcie kilkudziesieciu tysiecy
obywateli separuje wybranych od wyborcow. Ten system to
parademokratyczna gra. Jedyna godna odpowiedzia jest bojkot tej gry.
Trzeba tez zmienic zasady. O ile jestem sceptyczny wobec okregow
jednomandatowych - najwieksze szanse maja ci, ktorzy maja najlepszy
dostep do kasy i mediow - uwazam jednak, ze nie ma innego wyjscia. Po
kilku kadencjach jakosc reprezentacji powinna wzrosnac. Niezbedny jest
ozdrowienczy szok.

--
Wysłane z mojego urządzenia przenośnego

z metra

2009-06-04T09:35:00.001-07:00

Wartosc hartuje sie w sprawach drobnych: slownosci, punktualnosci,
dyskrecji. Nieodporna - spraw wielkich moze nawet nie zauwazyc. Bron
nieuzywana rdzewieje w okopach.

--
Wysłane z mojego urządzenia przenośnego

sms o wolnosci

2009-06-04T01:11:00.001-07:00

Szukam w sobie pamieci o emocjach zwiazanych z pierwszym dniem
wolnosci. Zestawiam to z radoscia, jaka panowala w Warszawie, gdy
Pilsudski przyjechal z Magdeburga. Na tym poziomie te zdarzenia sa
porownywalne. Otwieraly one wolne dzieje Polakow. Wolne mimo wszystko;
mimo malosci, nieuczciwosci, uwiklan i tchorzostwa. 20 lat temu bylo
podobnie. Smak zwyciestwa juz nastepnego dnia stal sie gorzki, gdy
okazalo sie, ze wladze Solidarnosci wbrew prawu i woli Polakow daly
druga szanse komunistom z listy krajowej. A 3 lata pozniej te same
malosci daly o sobie znac w sejmie. I nie byl to zapewne ostatni raz,
gdy duch nie znalazl oparcia w ciele. I to chyba najlepszy dowod, ze
jednak zyjemy w wolnosci. Mozemy, a nie musimy. I mamy do czego dazyc.

--
Wysłane z mojego urządzenia przenośnego

...

2009-06-02T13:18:00.000-07:00

Mój ś.p. polonista zwykł radzić swoim uczniom, by trudząc się nad pierwszym zdaniem wypracowania, zaczęli od drugiego. Niebawem zacznie się dwudziesty rok, gdy go z nami nie ma. Jestem pewien, że nie raz będę wracał do jego słów i wspomnień jego wychowanków.

Na początku zatem słów kilka o tytule tego notatnika. Później może być już za późno;-)

Co znaczy i czym jest syndrom jerozolimski wszyscy zapewne wiecie. Na ile jest zaraźliwy, przekonali się ci, którzy odwiedzili Ziemię Świętą. Ja tam jeszcze nie byłem, ale pamiętam czas, gdy odkryłem w sobie ślady tego syndromu. Działo się to kilka lat temu, gdy szykowałem dokumentację i pisałem scenariusz programu Wojciecha Cejrowskiego. Na tej podstawie Andrzej Horubała wyreżyserował kilkadziesiąt krótkich odcinków inspirowanych Ewangelią, które miały ukazać się w Wielkanoc 2004 roku w Polsacie. Stało się jednak inaczej, bo Wojciech Cejrowski nie był tym samym bosonogim podróżnikiem (oczywiście był, ale nie w oficjalnych mediach), który dziś stał się celebrytem , ale brunatnym kowbojem WC, którym redaktorki Gazety straszyły wszystkich, którzy chcieliby pójść jego śladem. I gdy w czasie nagrania programu wielkanocnego w złotym grobowcu Polsatu jedna z jego uczestniczek Magda Zawadzka zobaczyła miniaturowy Grób Pański w rekach Cejrowskiego omal nie zemdlała, a dzielni redaktorzy zdecydowali, że tylko kilka opowieści ujrzy światło dzienne. Całość do dziś nie ujrzała:-( Pozostały jednak istotne ślady tej pracy w mojej głowie, czego skutki będziecie mogli sledzić na tej stronie.

Jak różnych ludzi dotyka syndrom jerozolimski, można przekonać się śledząc wspomnienia i blogi. Za jednego z dotkniętych uważa się amerykański satyryk Marc Maron.

Na dziś wystarczy. Do zobaczenia w Jerozolimie;-)

P.S.

Jako że dziś mija 30 lat od dnia, kiedy Jan Paweł II otworzył kolejny rozdział dziejów Polaków, nie sposób nie szukać klamry dla tego wszystkiego, co mam teraz w głowie. Poniżej list internowanego Ireneusza Gugulskiego do swoich maturzystów, który to tekst trafił szczęśliwie w ręce papieża, a ten odczytał jego fragment podczas audiencji w Castel Gandolfo w 1982 roku.

List internowanego nauczyciela do swoich maturzystów z VI Liceum Ogólnokształcącego imienia Tadeusza Reytana w Warszawie

Kochani! Wszyscy i Każda i Każdy z osobna! Niewiele mieliśmy czasu, aby wzajemnie się poznać, pojąć i zrozumieć. Żal mi tych lekcji, które mógłbym mieć z Wami i tych myśli, którymi chciałem się z Wami podzielić. Nie pozwolono nam na to. Jest to zdrada obopólna. Bo w prawdziwym nauczycielstwie uczenie się jest wzajemne, a kontakt z Wami nauczyciela odmładza. Często miałem nawet wrażenie, że więcej od Was otrzymywałem niż Wam dawałem. To nie fałszywa skromność, hipokryzja, czy krygowanie się. Po prostu tak jest i pewnie dlatego moja praca była od 1956 roku tak radosna, choć także mecząca. I nic mi tej radości nie może odebrać, bo radości nie można internować ani skazać. O co Was proszę? O wyzbycie się lęku. On rani, upokarza, paraliżuje, odczłowiecza. Nie bójcie się. Przed Wami długie życie, cudowność lat studenckich, małe i wielkie miłości, plany życiowe zawsze piekniejsze niż ich realizacja. Szkoda tego wszystkiego zatruwwać lękiem.

Wierzcie w wartości. One są. Sprawdziły je dzieje ludzkości, sformułowało chrześcijaństwo i każda dobra myśl ludzka, bo nad każdą dobrą i mądrą myślą unosi się Duch Boży, nawet nad myślą Woltera. Te wartości to dobro, praca, uczciwość, rzetelność, solidarność, miłość, koleżeństwo. Nie zatruwajcie tych wartośći myśleniem koniunkturalnym. Bądzcie tacy, żebyśmy zawsze mogli spotkać sie w obozie internowania jako bracia. Czego, skądinąd, owego internowania, Wam nie życzę. Bo i po co?

Życzę Wam, żebyście wybrali sobie dobrych mężów i dobre żony i żeby Wasze dzieci mogły wziąć po was to, co najlepsze. Wojny, nawet te najgłupsze, przemijają, bo “człowiek jest dobry, mądry, spokojny”, jak to pisał Władysław Broniewski w Grobie Tamerlana.

I nie śpieszcie się. To system każe Wam śpieszyć się do szkoły, do autobusu, do klasówki, do matury, do studiów, do kariery. Ten pośpiech najbardziej ogłupia, wyjaławia. Jest jakaś wielka cudowność w czasie dojrzewania owoców na drzewach, ziaren w kłosach. Rośliny dojrzewają do swojego czasu pełni. Wtedy stają się posilnym pożywieniem, chlebem, o który modlimy sie w Modlitwie Powszechnej Kościoła i który przyjmujemy w Komunii.

I jeszcze jedna prośba - życzenie. Bądźcie tolerancyjni i nienaiwni . Nie dajcie się ogłupiać antysemityzmowi, antygermanizmowi, antyukrainizmowi. To postawy godne jedynie Siwaków. Bądżcie patriotami, ale nigdy nacjonalistami. Bądźcie Europejczykami, ale w tym kraju i pomimo wszystko. Bo wiele jest do zrobienia właśnie tutaj - dla siebie, dla Polski, dla Europy, dla Świata.

I na koniec jeszcze jedna prośba. Zachowajcie w dobrej pamięci szkołę, choćby tylko dlatego, ze spędziliście w niej lata młodosci, które już nie wrócą. Czas odcedzi to, co złe, przykre, uciażlliwe. Zachowajcie w swoich sercach i umysłach pamięć o Tadeuszu Reytanie. To nie był histeryk ani schizofrenik. To nie był nawet człowiek wielki. On był tylko uczciwym człowiekiem. “Krzyczał: Nie pozwalam! i to on miał rację.” ( z wiersza J. Lechonia).

A jeśli pozostanie jeszcze trochę miejsca w Waszych sercach i umysłach na okruszynę pamięci o mnie i innych nauczycielach to już będzie moją radością już zwyczajnie egoistyczną. Kiedy będziecie zapraszać mnie na śluby, zawsze wyskrobię z zasiłku, który nam pod nazwą pensji wypłacają co miesiąc, parę groszy na kwiatek dla Was. Tych, którzy wierzą, proszę o modlitwę za mnie. Tu w Jaworzu, modlę się za Was. Za Was wszystkich. Niech Bóg ma Was w Swojej opiece.

Wasz nauczyciel Ireneusz Gugulski Jaworze, 25 kwietnia 1982 roku

list przemycony z obozu internowania wiosną 1982 roku